Nghiên cứu: Tư vấn từ AI khiến con người kém chính xác hơn 3 lần nhưng tự tin gấp đôi

Một nghiên cứu mới được công bố trên The Next Web ngày 19/7 đã đưa ra phát hiện đáng lo ngại: những người nhận tư vấn từ AI có độ chính xác thấp hơn 3 lần so với nhóm tự đưa ra quyết định, nhưng lại tự tin hơn gấp đôi vào câu trả lời của mình.

Cơ chế “tự tin ảo”

Nghiên cứu chỉ ra rằng AI không chỉ đưa ra câu trả lời sai — nó còn triệt tiêu khả năng tư duy phản biện của con người. Khi được AI “xác nhận”, người dùng có xu hướng ngừng đặt câu hỏi và chấp nhận thông tin một cách thụ động. Điều này tạo ra một vòng lặp nguy hiểm: AI càng thuyết phục, con người càng ít kiểm chứng, và hậu quả là những quyết định sai lầm được đưa ra với sự tự tin tuyệt đối.

Kết quả này phù hợp với một nghiên cứu khác được đăng trên The Register cùng ngày: “Sử dụng AI khiến con người ít có khả năng thừa nhận họ không biết điều gì đó.” Cả hai nghiên cứu cùng vẽ lên một bức tranh đáng lo ngại về tác động của AI đối với nhận thức con người.

Phản ứng từ cộng đồng

Trên Reddit, người dùng u/dimonb19a so sánh với các công nghệ trước đây: “Đây không hẳn là vấn đề của AI, mà là vấn đề tư duy. Máy tính bỏ túi, Internet — mỗi lần có công cụ mới ‘nghĩ hộ’ con người, một số trở nên lười biếng, một số học cách sử dụng mà không tắt não. AI chỉ là vòng tiếp theo, mạnh hơn nhiều. Có lẽ là trùm cuối.”

Người dùng u/s_allam1 chia sẻ trải nghiệm thực tế: “Tôi dùng AI gần như mỗi ngày. Nhưng thay vì tự làm việc, giờ tôi dành thời gian kiểm tra, viết lại và sửa những gì AI tạo ra. Vẫn tiết kiệm thời gian, nhưng chắc chắn không phải là tương lai ‘nhấn nút là xong’ như mọi người tưởng tượng.”

Hàm ý cho tương lai

Nghiên cứu này đặt ra câu hỏi quan trọng cho các tổ chức đang triển khai AI trong quy trình ra quyết định: làm thế nào để tận dụng sức mạnh của AI mà không đánh mất khả năng tư duy độc lập? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc thiết kế các hệ thống AI khuyến khích — thay vì thay thế — tư duy phản biện của con người.